Đau Nhức Vai Gáy

Đại cương

Đau vai gáy là một hội chứng do nhiều nguyên nhân khác dẫn tới hậu quả vai gáy đau, thậm chí đau tê lan xuống cánh tay, cẳng, ngón tay.

Đốt sống cổ là nơi xuất lộ của thần kinh vai gáy, thần kinh cánh tay. Từ đốt sống cổ VI trở lên, mỏm ngang có lỗ động mạch đốt sống trong đó chứa động mạch đốt sống chui lên não, tạo nên hệ thống mạch sống nền. Do vậy, đau vai gáy mạn tính thường gây chèn ép đám rối cổ, đau đám rối thần kinh cách tay và thiểu năng tuần hoàn não.

Nguyên nhân đau vai gáy

Theo Y học cổ truyền cho rằng, đau vai gáy là do phong hàn và huyết ứ gây tắc nghẽn tại ba kinh Tiểu trường, Bàng quang, kinh Đờm và mạch Đốc.

Các thể lâm sàng

  • Đau vai gáy cấp

Triệu chứng: Đau lan từ chẩm, gáy xuống vai, đau tăng khi thay đổi tư thế đầu. Thường xuất hiện vào sáng khi ngủ dậy hoặc ngoái đầu sau một cách đột ngột với biểu hiện cúi, ngửa, nghiêng, quay đầu đau, mặt vênh, cổ cứng, muốn nhìn ngang hoặc ngoái sau phải quay cả nửa thân trên. So sánh với cơ vai gáy hai bên thấy cơ bên đau gồ cao, co cứng. Ấn các huyệt Phong trì, Kiên tỉnh, Đại trữ, thiên tông đau, hướng đau có thể lan tới huyệt Đốc du hoặc lan tới mỏm vai cánh tay. Nếu đau do lạnh mạch trì, sợ lạnh, sợ gió, rêu lưỡi trắng. Nếu do huyết ứ, phải có sang chấn đốt cổ trước đó, ví dụ khi thực hiện động tác cổ mạnh đột ngột không sinh lý.

Phép chữa: Khu phong, tán hàn, hành khí, hoạt huyết nếu đau vai gáy do lạnh. Hành khí, hoạt huyết nếu đau vai gáy do huyết ứ.

Điều trị bằng châm cứu: Các huyệt tại chỗ: Phong trì, Đại truỳ, Kiên tỉnh, Đại trữ, Thiên tông, Đốc du, Á thị huyệt. Các huyệt ở xa: Dương lăng tuyền, Huyền chung.

Thủ thuật: Châm tà hoặc châm tà rồi ôn châm.

Liệu trình điều trị: 3-7 ngày.

Điều trị bằng xoa bóp bấm huyệt: Dùng các thủ thuật: Xoa, bóp, day, lăn, bấm, điểm, miết, xát, đấm, phát, vờn, chặt và vận động cổ. Tuỳ theo từng vùng huyệt mà lựa chọn thủ thuật thích hợp, tối thiểu mỗi thủ thuật làm trong thời gian 2 phút.

Phương thuốc điều trị:

Bài thuốc 1: Quế chi 12g, Dây gắm 16g, Xuyên khung 12g, Khương hoạt 12g, Hương phụ 12g, Cam thảo 8g. Tổng liều 7 thang, sắc uống ngày 1 thang.

Bài thuốc 2: Ma hoàng quế chi thang gia giảm gồm Quế chi 12g, Phòng phong 12g, Sinh khương 12g, Cam thảo 12g, Bạch chỉ 12g, Đại táo 12g. Sắc ngày uống một thang, bài thuốc này phải hãm mạnh hơn, nếu thấy ra mồ hôi thì dừng thuốc.

  • Đau vai gáy mạn tính

Triệu chứng: Mỏi vai gáy kéo dài, đau âm ỉ, trở trời đau tăng kéo dài nhiều tháng, nhiều năm, xen kẽ đợt đau cấp tính với đầy đủ những triệu chứng của đau vai gáy cấp. Thường kèm triệu trứng của thiểu năng tuần hoàn não: Đau đầu, rối loạn giấc ngủ, suy giảm trí nhớ, cốt hoá nhân cách…

Một số không nhỏ các trường hợp có biểu hiện của đau đám rối thần kinh cánh tay; đau tê bì cánh tay, cẳng tay, bàn ngón tay, phản xạ gân xương có thể tăng nhẹ.

Chụp X-quang đốt cổ có giá trị chẩn đoán cao: trên phim có hình ảnh mỏ xương, gai xương, viêm sụt viềm, viêm khớp cổ sau hoặc trượt, xẹp đốt sống. Chú ý phân biệt với lao đốt cổ gây phá huỷ cung trước, ung thư đốt sống cổ phá huỷ cung sau không thuộc phạm vi nghiên cứu của bài này.

Phép chữa: Trừ phong thấp, bổ khí huyết, hoạt huyết.

Điều trị bằng châm cứu

Nếu thiên hàn nên cứu cách gừng, các mồi ngải đặt dọc theo mạch Đốc từ C1 đến D1, đặc biệt cần ưu tiên huyệt Đại trùy. Mỗi liệu trình cứu kéo dài 15-21 ngày, ngày 1 lần.

Nếu hàn nhiệt không rõ ràng thì tuỳ theo đợt cấp châm tà, thời kỳ mạn tính châm bổ hoặc ôn châm.

Huyệt vị dùng giống như thể đau vai gáy cấp.

Điều trị bằng xoa bóp: Giống trong đau vai gáy cấp nhưng thủ thuật nhẹ nhàng hơn, thời gian kéo dài hơn.

Phương thuốc điều trị: Dùng bài Quyên tý thang gia giảm: Cam thảo 6 g, Phòng phong 12g, Hoàng kỳ 12g, Đại táo 12g, Đương quy 12g, Khương hoạt 12g, Bạch thược 12g, Sinh khương 12g, Khương hoàng 12g, Hà thủ ô 12g. Tổng liều 15 thang, sắc uống ngày một thang.

Tư vấn phòng bệnh và điều trị

Tránh các loại hình lao động, vận động gây nguy cơ sang chấn, vi sang chấn đốt sống cổ. Thường xuyên xoa bóp vai gáy và tập các động tác cúi ngửa, nghiêng, quay đầu. Nâng cao sức khoẻ bằng tập thể dục, thể thao, dưỡng sinh hằng ngày. Điều trị triệt để khi mới bị lần đầu.

 

Lương Y – TS. Lê Quang Ưng và cộng sự

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *